Mapa strony
Przejdź do treści

"Ostateczne rozwiązanie"

Deportacja do obozu Zagłady

Wybuch wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 r. nie pozostał bez wpływu na los mieszkańców getta łódzkiego. Podjęta przez władze w Berlinie decyzja o przesiedleniu do Kraju Warty Żydów z Rzeszy i Protektoratu wpłynęła na los tysięcy mieszkańców getta. Namiestnik Kraju Warty Arthur Greiser uznał, że przesiedlenie tak dużej grupy ludzi obniży zdolności produkcyjne getta, domagał się więc od zwierzchników zgody na wymordowanie Żydów uznanych za niezdolnych do pracy na podległym mu obszarze. Od września 1941 r. do getta przybywały kolejne grupy przesiedleńców – z prowincji Kraju Warty oraz z Rzeszy i Protektoratu. W październiku i pierwszych dniach listopada 1941 roku do  getta przesiedlono niemal 20 tys. osób z Wiednia, Pragi, Berlina, Kolonii, Emden, Dusseldorfu, Frankfurtu nad Menem, Hamburga i Luksemburga.

Kiedy w początkach grudnia 1941 r. uruchomiono w Chełmnie nad Nerem (niem. nazwa Kulmhof) pierwszy ośrodek zagłady, niezwłocznie przystąpiono do mordowania Żydów uznanych za „niezdolnych do pracy”. Pierwsze grupy zaliczone do tej kategorii wyjechały z getta łódzkiego już w styczniu 1942 r. Do końca lipca tego roku wywieziono i zamordowano ponad 55 tys. mieszkańców getta łódzkiego. Na ich miejsce przybywały osoby z likwidowanych stopniowo gett prowincjonalnych w Kraju Warty. Największa akcja wysiedleńcza – tzw. wielka szpera – miała miejsce na początku września 1942 r. W niespełna dwa tygodnie, od 1 do 12 września wywieziono na śmierć co najmniej 15,7 tys. osób.

Po wrześniowej akcji getto przekształciło się faktycznie w obóz pracy, gdzie niemal wszyscy mieszkańcy byli zatrudnieni przy produkcji na potrzeby niemieckiej gospodarki wojennej. Zlikwidowano tym samym wiele przejawów pozornej autonomii, przebudowie uległ aparat administracyjny – likwidacji uległ m.in. system opieki zdrowotnej i szkolnictwo. Osłabieniu uległa także pozycja Przełożonego Starszeństwa Żydów, nie był już on jedynym dysponentem przydziałów żywności – pojawili się również konkurenci do władzy w osobach Dawida Gertlera z Oddziału Specjalnego policji żydowskiej tzw. Sonderabteilung czy Arona Jakubowicza z Centralnego Biura Resortów Pracy. 

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej. Więcej o polityce prywatności