Mapa strony
Przejdź do treści

O projekcie

Makieta historyczna

Makieta Litzmannstadt – Getto

Interdyscyplinarny projekt Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi
Oprac. Izabela Terela 

Litzmannstadt-Getto było najdłużej funkcjonującym, a zarazem drugim, co do wielkości miejscem koncentracji i przymusowej pracy ludności żydowskiej na ziemiach polskich. We współczesnej przestrzeni miasta ślady dawnego getta są wciąż obecne, ale ich historia nie jest znana wszystkim mieszkańcom Łodzi. Przyjeżdżający do Łodzi, ocalali lub ich potomkowie, szukają swoich rodzinnych historii, lecz nie są w stanie ich umiejscowić. Oddział Stacja Radegast, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi jest drugim, po cmentarzu żydowskim, miejscem najczęściej odwiedzanym przez osoby zainteresowane historią Żydów w czasie II wojny światowej. Działania popularyzujące wiedzę na temat  historii ludności żydowskiej w Łodzi prowadzone są w historycznym budynku magazynowym, dawnej stacji kolejowej getta, od 2005 r. W 2015 r. Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi podjęło realizację projektu pod nazwą „Makieta Litzmannstadt-Getto”.

Projekt ten zakłada wykorzystanie nowoczesnych technologii do stworzenia publicznej platformy skupiającej działania upamiętniające Żydów łódzkich. Kierowany jest, dzięki użyciu różnorodnych form upowszechniania, do szerokiego grona zainteresowanych osób na całym świecie. Głównym założeniem projektu jest szeroko pojęta popularyzacja historii Żydów, w kontekście wielokulturowego i wielonarodowego dziedzictwa Łodzi. W ramach tego przedsięwzięcia powstanie repozytorium dokumentów i fotografii, makieta statyczna oraz wirtualna Litzmannstadt-Getto, multimedialna prezentacja. Projektowi towarzyszyć będą wydarzenia o charakterze edukacyjnym oraz popularnonaukowym. Idea projektu spotkała się z dużym wsparciem instytucji międzynarodowych oraz polskich. Należą do nich: Związek Byłych Łodzian w Izraelu,  South African Holocaust&Genocide Foundation, ARGE grenzen erzählen, Stiftung des Dokumentationsarchivs des Österreichischen Widerstands, NS-Dokumentationscezentrum, Gedenken-Gestelten, Stiftung Topographie des Terrors oraz Archiwum Państwowe w Łodzi, Instytut Tolerancji, Centrum Dialogu im. Marka Edelmana i Muzeum Historii Żydów Polskich. 

Projekt Makieta Litzmannstadt–Getto opiera się na powstaniu trzech integralnych elementów. Bazą do ich powstania będzie szeroka kwerenda oraz zebranie informacji na temat wszystkich zrealizowanych i trwających projektów dotyczących jego historii. Najważniejszymi zadaniami będzie zgromadzenie wszystkich planów, map getta oraz planów budynków do jak najlepszego odwzorowania struktury architektonicznej; fotografii archiwalnych oraz przygotowanie materiału porównawczego w postaci współczesnych fotografii dla miejsc i budynków na obszarze dawnego getta oraz tych związanych z historią Żydów w Łodzi. Docelowo przewidujemy również gromadzenie opowieści i wspomnień dotyczących budynków lub miejsc w naszym mieście, zebranych wśród ocalałych z getta. Projekt na tym etapie jest wspierany przez partnerów zagranicznych, co zwiększy ilość udostępnionych materiałów.  

Na podstawie zgromadzonych materiałów powstaną:  historyczna statyczna oraz wirtualna makieta oraz prezentacja o charakterze popularnonaukowym w sali multimedialnej. 

Spójność i integralność wszystkich elementów zapewni zastosowanie jednolitej i nowoczesnej szaty graficznej, wypracowanej przez zespół merytoryczny, techniczny oraz artystę – plastyka. 

 

Pierwszy element: Wirtualna, interaktywna makieta getta w technologii 2d i 3d oraz Augmented Reality.

Pierwszym elementem projektu jest stworzenie strony internetowej, poświęconej historii i upamiętnieniu Litzmannstadt-Getto. Podstawowym źródłem przekazywanej informacji będzie stworzony plan getta w formacie 2d. Zostanie on wzbogacony o nowe i ciekawe formy przedstawienia obrazu tj. wizualizacje 3d obiektów, widok z lotu ptaka, przenikanie starej fotografii we współczesną oraz pliki audio. Całości, ze szczególnym uwzględnieniem ważnych, ciekawych obiektów, będzie towarzyszył obszerny komentarz historyczny oraz plik audio lub video zawierający wspomnienie świadka historii. Poruszając się po interaktywnym planie getta użytkownik będzie mógł także skorzystać z sugestii autorów dotyczących konkretnych stron internetowych, projektów czy instytucji poświęconych różnym tematom z historii Litzmannstadt-Getto. Na stronie internetowej będzie możliwość skorzystania z opcji wirtualnych spacerów. Umożliwimy poprzez powiązanie strony z mediami społecznościowymi, zaangażowanie szerokiej społeczności w ciągłe tworzenie i uzupełnianie strony. Treści dostarczone w ten sposób będą weryfikowane i udostępniane w ramach historii miejsc. Strona docelowo zostanie przetłumaczona na 4 języki obce (j. polski, j. angielski, j. niemiecki, j. hebrajski). 

Getto łódzkie stanowi wyjątkowy przypadek nie tylko ze względu na swoją długą egzystencję, również liczba zachowanych fotografii i sposób powstawania tych źródeł są unikalne. W Archiwum Państwowym w Łodzi przechowywanych jest około 12 tysięcy zdjęć z getta, a mniejsze zbiory są przechowywane w innych archiwach. Projekt pozwoli na ich zgromadzenie w jednym miejscu poprzez system interaktywnych obiektów i zastosowaniu licznych odsyłaczy bezpośrednio do albumów, udostępnianych przez instytucje.  

Strona internetowa zostanie przygotowana w formie mobilnej oraz w postaci aplikacji na telefon, działającej w 3 systemach. Organizator zapewni upowszechnienie powyższych we własnej instytucji – Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, a szczególnie zwiedzającym Oddział Stacja Radegast oraz grupom zorganizowanym chcącym wykorzystać go jako pomoc edukacyjną. Turysta bądź grupa wchodząca na teren Pomnika Zagłady Litzmannstadt Getto, zostanie poinformowana dzięki tablicy informacyjnej o możliwości skorzystania z wersji mobilnej strony internetowej. Ogólnodostępna sieć Wifi i kod Quick Response umożliwi przekierowanie na stronę i korzystanie z niej na terenie obiektu. Kody QR przekierowujące na stronę internetową będą upowszechniane w placówkach publicznych, edukacyjnych, partnerów i innych w postaci ulotek lub plakatu projektu (4 języki obce). Obecność w tej części projektu partnerów zagranicznych pozwoli na prezentację strony internetowej oraz jej udostępnienie w instytucjach partnerskich oraz ambasadach krajów partnerskich. 

Stworzona strona internetowa będzie działała w ramach otwartej aplikacji, co umożliwi uzupełnianie lub zmienianie jej zawartości. Jej treść będzie wykorzystywana poprzez inne multimedialne formy umożliwiające upowszechnianie. Ta część projektu będzie trwała najdłużej i będzie oparta o nowoczesne technologie mobilne oraz media cyfrowe.

 

Drugi element: Makieta historyczna

Drugim elementem projektu będzie powstanie makiety historycznej Litzmannstadt-Getto, prezentowanej w budynku ekspozycyjnym Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi, Oddział Stacja Radegast. Celem powyższego jest odtworzenie na podstawie historycznych planów miasta, budynków oraz fotografii  -  makiety, utworzonej w 1940 r. dzielnicy zamkniętej dla ludności żydowskiej, przez Niemców. W obecnej przestrzeni dawnego getta niewiele budynków zachowało się, a i te niszczeją lub są wyburzane. Warto przywrócić pamięć temu miejscu poprzez nadanie mu materialnego kształtu.  

Jej założeniem będzie przedstawienie budynków oraz infrastruktury miejskiej istniejącej w czasie istnienia getta (ulice, kładki, linia tramwajowa oraz teren stacji Radegast) w skali 1:400. Modele kamienic oraz innych zabudowań wycięte zostaną laserem ze specjalnego kartonu do makiet. Wszystkie drobne elementy, tj. samochody, tramwaje będą drukowane w technice 3D. Przewidywana wielkość makiety to: 4 x 10 m.  

Innowacyjność projektu polegać będzie na ożywieniu makiety poprzez wprowadzeniu multimediów w postaci dźwięku, obrazu oraz oświetlenia. Specjalny pulpit umożliwi samodzielne sterowanie i wybór udostępnianych treści. Zwiedzający będę mieli do dyspozycji nagrania audio, video przyporządkowane do specjalnie wyszczególnionych obiektów (docelowo doświetlonych) w liczbie powyżej 40 budynków. Nagrania będą zawierały komentarz historyka, archiwalne fotografie, wspomnienia oraz elementy filmowe. Zostaną przygotowane 4 wersje językowe (j. polski, j. angielski, j. hebrajski, j. niemiecki), a dzięki monitorom LCD będzie możliwość równoległego oglądania treści w różnych językach. Dodatkowo przygotowane zostaną niezależne ścieżki edukacyjne, po makiecie getta, opracowane przez historyków. Zwiedzający, zgodnie z podświetleniami będzie przemieszczał się ulicami getta, poznając historię poszczególnych miejsc. Multimedia dostępne będą dla zwiedzających przez ogólny system nagłaśniający.  

Końcowym efektem projektu będzie powstanie największej i jedynej w Polsce tego typu interaktywnej makiety. Stanie się ona cennym eksponatem, multimedialnym źródłem wiedzy o historii getta oraz podstawą do dalszych działań edukacyjnych. Dzięki przeanalizowaniu setek fotografii i archiwalnych planów oddamy mieszkańcom Łodzi oraz turystom model, który z pewnością, stanie się przedmiotem wielu rozmów, analiz i przywróci, chociażby częściowo, w tej materialnej warstwie, pamięć o tym tragicznym wydarzeniu w dziejach naszego miasta. Będzie również niepowtarzalnym narzędziem edukacyjnym.  

Stworzenie makiety historycznej jest dużym przedsięwzięciem, wymagającym zaangażowania historyków, instytucji oraz ocalałych i ich rodzin. Najważniejsze dla realistycznego odtworzenia budynków jest pozyskanie dużej ilości fotografii w postaci skanów oraz planów, map satelitarnych. Współpraca z instytucjami, które w swoich działaniach zajmują się tematyką Holocaustu daje nam możliwość pozyskania powyższych. Jednakże w tym wypadku szczególny apel chcemy skierować do wszystkich tych, którzy mają w swoich zbiorach prywatnych rodzinnych lub kolekcjonerskich, fotografie budynków na głównym planie lub w tle, o pomoc nam w stworzeniu makiety (dane kontaktowe na końcu artykułu). 

 

Trzeci element: Prezentacja multimedialna

Trzecim elementem projektu będzie powstanie prezentacji, która pokazywać będzie życie i działalność społeczności żydowskiej współtworzącej Łódź. Miejscem docelowym jej przedstawienia będzie nowoczesne centrum multimedialne zlokalizowane w Centrum idei „Ku Wielokulturowości” w Bazylice Archikatedralnej w Łodzi. W jego skład wchodzi jedyna tego rodzaju sala w Polsce – panoramiczny 37 - metrowy ekran połączony z kilkunastoma rzutnikami i nowoczesnymi efektami dźwiękowymi. Miejsce ulokowania sali w podziemiach Bazyliki jest nieprzypadkowe, bowiem Parafia Archikatedralna jest świadectwem wielokulturowości Łodzi i podejmowanie wspólnych inicjatyw. Przykładem tu jest fakt, iż witraże od strony północnej ufundowali Żydzi, pozostałe m.in. luteranie, ewangelicy. Gotowy produkt jakim jest film ukazujący żydowskie dziedzictwo Łodzi, będzie pełnił zatem funkcję edukacyjną i turystyczną w tym ogólnodostępnym miejscu. 

Wykorzystanie możliwości technicznych tejże sali pozwoli na zwiększenie warstwy estetycznej i emocjonalnej przygotowanej w ramach projektu prezentacji. Jej założeniem jest przeprowadzenie widza przy pomocy postaci (historyk i Izrael Poznański) przez historię począwszy od pojawienia się społeczności żydowskiej w mieście, ich wpływu na architekturę, gospodarkę i życie  aż po okres II wojny światowej. Elementami prezentacji będzie film dokumentalny fabularyzowany, wspomnienia świadków historii, wypowiedzi eksperta, filmy nagrywane z lotu ptaka oraz liczne fotografie archiwalne. Prezentacja będzie elementem stałym dostępnym dla zwiedzających mówiącym o wielokulturowości Łodzi, przedstawiając dorobek jaki wnieśli Żydzi w budowanie naszego miasta. Będzie pełniła cele edukacyjne i promujące działalność Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi. Całość tej multimedialnej prezentacji będzie dwujęzyczna (j. polski, j. angielski). Prezentacja zostanie również przygotowana w postaci pliku video prezentowanego w Oddziale Stacja Radegast. 

 

Wszystkie elementy będą mogły być stale prezentowane w Oddziale w budynku ekspozycyjnym, stanowiąc jednolitą całość. Dostępność strony internetowej w wersji mobilnej na telefon wzbogaci ofertę interaktywną makiety historycznej w budynku. Natomiast przygotowany film opisze wpływ ludności żydowskiej oraz życie codzienne tej społeczności w przestrzeni przedwojennego miasta Łodzi. Wszystkie te elementy wspólnie będą tworzyły całość ukazującą historię Żydów w Łodzi na przestrzeni dziejów.  

Projekt „Makieta Litzmannstadt-Getto” jest wieloletni, ze względu na dużą ilość zachowanych materiałów, Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi będzie realizowało w trakcie jego trwania szereg wydarzeń. Przedsięwzięcia te będą miały różny charakter: spotkań, spacerów, warsztatów antydyskryminacyjnych. Muzeum zamierza rozwijać współpracę z szeregiem instytucji naukowych oraz stowarzyszeń, w których działalność wpisuje się w zachowanie pamięci i  żydowskiego dziedzictwa kulturowego.

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej. Więcej o polityce prywatności